Home » Blog » Wat kun je allemaal doen met brandnetel

Wat kun je allemaal doen met brandnetel

by Elisabeth
76 views

In het voorjaar en de zomer is het niet moeilijk om aan brandnetels (Urtica) te komen. Ze groeien overal weelderig. In onze volkstuin staat het metershoog langs de kant van de sloot. Omdat het zo gemakkelijk is om eraan te komen, niet letterlijk want dat doet zeer, gebruik ik het regelmatig in mijn producten.

In de middeleeuwen werd brandnetel al gebruikt in voorjaarkuren vanwege zijn bloedzuivere werking bij reumatische klachten en tijdens de tweede wereldoorlog werd de brandnetel aangeraden als vitamine C-bron.

Welke stoffen zitten er in brandnetel

Allereerst is het van belang om te weten wat er voor stoffen in een brandnetel zitten. Alleen op die manier kom je er ook achter wat de werking van een plant/kruid is en op welke manier je hem moet behandelen om deze werkzame stoffen uit de plant te krijgen. Niet alle inhoudsstoffen kunnen namelijk op dezelfde manier aan de plant onttrokken worden en zodoende kan het gebeuren dat je een plant gebruikt voor een bepaalde werking en dat je teleurgesteld raakt over het resultaat.

Zo sprak ik onlangs iemand die op internet een recept had gevonden om zelf brandnetelzalf te maken. Bij de werking over de zalf stond dat het een ontsmettende werking had op tal van wonden en klachten verzachtte bij reumatische pijn. De ingrediënten waren:

  • Olie
  • Brandnetelbladeren
  • Bijenwas
  • Lanoline

Op basis van deze vier ingrediënten kan ik al voorspellen dat de zalf in ieder geval geen ontsmettende werking zal hebben. De stof die voor de ontsmettende werking van de brandnetel zorgt, kan niet worden opgelost in olie of vet. Deze blijft dus in de plant zitten en gooi je uiteindelijk bij het afval.

De inhoudsstoffen van het bovengronds groeiende gedeelte van de brandnetel zijn:

  • Slijmstoffen:                                      lossen op in water
  • Vitamine C, B1, B2, B5, B9, E, K1: lossen op in water en/of vet
  • Mineralen (ijzer, silicium, calcium, en kaliumzouten): lossen op in water
  • Looistoffen: lossen op in water en alcohol
  • Flavanoide: Lossen op in water en alcohol
  • Eiwitten

Wanneer je de brandneteltoppen in de olie legt, dan kom enkel de vitamine K uit de plant in de olie terecht. Wanneer je die olie dan vervolgens gebruikt om samen met de lanoline en bijenwas een zalf van te maken, zul je een rijke vitamine K zalf krijgen, die (als de dosering vitamine K hoog genoeg is, een verstrakkende werking heeft op de huid en een bloedstelpende werking. Maar geen ontsmettende werking.

Het ontsmettende effect zit namelijk in de looistoffen. Deze looistoffen worden niet opgenomen door olie of vet, enkel door water of alcohol.

Voor een volledige werking zul je niet alleen een maceraat (plant in olie) moeten maken, maar ook een aftreksel (plant in water) en/of een tinctuur (plant in alcohol). Deze drie producten bij elkaar tezamen met bijenwas en lanoline geven wel de juiste werking van brandnetelzalf. Al heet het crème wanneer je het aftreksel op basis van water ook gebruikt.

Daarnaast kun je de andere producten ook gebruiken voor inwendig gebruik. Je hoeft niet alles te gebruiken voor de zalf.

Waar kun je de brandnetel allemaal voor gebruiken

Wanneer je een tinctuur op alcoholbasis zou maken van brandnetel, kun je deze tinctuur gebruiken om door de zalf te doen. De alcohol zorgt er dan voor dat de zalf ook langer houdbaar blijft en de looistoffen zorgen voor een ontsmettend effect. Ook is deze tinctuur in te nemen maximaal 3x per dag 20 druppels, de brandnetel heeft dan een urinezuur afdrijvende werking, een natuurlijk plasmiddel. Waardoor het veel gebruikt wordt als voorjaarkuur.

In plaats van een aftreksel maken, dit is namelijk maar een week houdbaar en ook in crème zal het snel voor bederving zorgen, kun je de brandnetel drogen en er zo af en toe thee van trekken. Deze thee zorgt voor een betere spijsvertering (door de bitterstoffen) voor een ontstekingwerend effect ( door de looistoffen).

De maceraat kun je tezamen met het tinctuur ook weer gebruiken in de zalf.

Wat je ook zou kunnen doen is water toevoegen om je tinctuur te bereiden. Op die manier heb je zowel de wateroplosbare vitamine als de overige inhoudsstoffen in je tinctuur. Deze tinctuur is dan in plaats van vijf jaar, drie jaar houdbaar. Wat nog steeds best lang is. Wanneer je deze tinctuur in de zalf toevoegt, is de zalf evengoed nog lang houdbaar.

Kortom; het is goed te weten welke werkzame stoffen er in een plant zitten en op welke manier deze stoffen uit de plant te verkrijgen zijn op deze manier weet je zeker dat je product maakt die helpt tegen de kwaal.

Hoe droog je brandnetel

Omdat brandnetel zo onaangenaam is om aan te raken, verwerk ik het altijd direct na het oogsten. De tinctuur maak ik van verse brandnetel. Alles wat overblijft leg ik een paar uur (rond 6 uur) in de oven die op maximaal 40 graden staat. Het is niet de bedoeling de brandnetel te bakken. Het deurtje van de oven laat ik op een kier staan zodat het vocht niet in de oven blijft hangen. Wanneer ik de bladeren uit de oven haal, laat ik het verder knapperig worden buiten de oven.

Meestal de volgende dag stof ik het allemaal in een luchtdichte pot.

De gedroogde brandnetel is ook lekker om door de roomkaas te doen, of om er thee van te trekken.

Recept brandnetel tinctuur
50 gram verse brandnetel
250 ml wodka (40%)
50 ml water (eventueel)

De toevoeging van water verlaagd de houdbaarheid, maar haalt de mineralen en slijmstoffen uit de plant.

Dit mengsel laat ik 2 weken op een donkere plek staan. Na twee weken filter ik het mengsel door een neteldoek(kaasdoek) en giet het in een bruine medicijnfles waarnaar ik het koel en donker bewaar in de kast. De tinctuur is dan 5 jaar houdbaar zonder water, drie jaar met water.

Geen zin om zelf te maken

Wil je Brandnetelthee, -tinctuur of -zalf zelf proberen, maar heb je geen zin om te wachten tot het gedroogd is, of heb je gewoon geen zin in gedoe?

In de webshop kun je gedroogde Brandnetel (€ 1,95 per 100 gram) kopen om thee te zetten of een tinctuur te maken. De tinctuur(€ 5,95) is ook kant-en-klaar in de webshop te koop.

Daarnaast heb ik ook kant-en-klare brandnetelzalf voor je zodat het niet zelf hoeft te doen, maar je wel exact weet wat erin zit en weet je zeker dat alle werkzame stoffen erin zitten.

Omdat de olie minder lang houdbaar is, kun je deze niet kant-en-klaar kopen. Wel kun je een verzoek indienen dan maak ik het vers voor je.